P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

P&ID یا دیاگرام پایپینگ و ابزاردقیق یکی از مدارک بسیار مهم پروژه های ساخت و نصب میباشد که با فرآیند ها سر و کار دارد.

نقشه P&ID چیست و چه کاربردی دارد؟

P&ID خلاصه عبارت Piping and Instrumentation Diagram می باشد و نموداری است که ارتباط بین تجهیزات فرآیندی و ابزاردقیق مورد استفاده برای کنترل فرآیند را نشان می دهد.
تلفظ لغت P&ID با فونتیک فارسی ، به صورت “پی اند آیدی” میباشد که اگر در پروژه های EPC کار کرده باشید، به کررات این واژه را شنیده اید. این نوع از نقشه ها، سایز و اندازه در اختیار ما نمی گذارد. موقعیت دقیق، سایز و رده لوله ، طول، و این اطلاعات وجود ندارد.

به طور کلی P&ID یک شمای کلی از تاسیسات است، دیاگرام پایپینگ و ابزاردقیق، بر اساس نمودار جریان فرآیند (PFD) تهیه شده و نشانه های گرافیکی تجهیزات و پایپینگ را به همراه نشانه های گرافیکی مربوط به اندازه گیری فرآیند و عملکردهای کنترلی نشان می دهد. برای نشان دادن تجهیزات و وسایل کنترلی از سمبل ها و اشکال خاصی استفاده می شود که اغلب بر اساس استاندارد ISA طراحی می شوند. به عبارتی،  P&ID  شکل کامل شده PFD می باشد.

PFD (Process Flow Diagram)

PFD جز مدارک اولیه و بسیار با اهمیت واحد های صنعتی می باشد که برای نشان دادن تجهیزات اصلی و نحوه انجام فرایند های اصلی واحد بکار میرود. در واقع PFD خطوط اصلی جریان از ورود تا خروج با مشخصات پروسسی مانند دما ،فشار، دبی جریان و ویسکوزیته را شامل می شود. که پیشنیاز برای نگارش مدرک p&id می باشد و برای درک کلی فرایند ها بسیار مهم است.

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

محتویات PFD:

PFD بایستی شامل آیتم های زیر باشد ولی فقط به همین موارد محدود نمی‌شود:

1)همه خطوط فرایند ،تایسسات و شرایط کاری لازم برای بالانس جرمی و حرارتی
2) خطوط تاسیسات و نوع آنها که به طور مستمر در battery limits استفاده می‌شوند.
3)دیاگرام های تجهیزات که بر طبق جریان فرایند و شماره تجهیزات آرایش می‌یابند.
4)تجهیزات کنترلی ساده مرتبط با والوهای کنترلی و موارد مشابه
5)آنالیزورهای اصلی فرایند
6)شرایط کاری حول تجهیزات اصلی
7)نرخ حرارت همه تجهیزات انتقال حرارت
8)تغییر شرایط فرایندی در خطوط فرایند جریان مانند نرخ جریان، فشار و دمای کاری و غیره
9)همه شرایط کاری متناوب
10)جدول موازنه مواد

موارد زیر به صورت کلی در PFD نشان داده نمی‌شود مگر در موارد ویژه:

1)خطوط فرعی فرایند که معمولا در عملکرد نرمال مورد استفاده قرار نمی‌گیرند و همچنین تجهیزات فرعی مانند والوهای بلوکی و شیرهای اطمینان و …
2)ارتفاع تجهیزات
3)همه تجهیزات یدکی
4)تجهیزات انتقال حرارت ،پمپها،کمپرسورها و غیره که به صورت سری یا موازی کار می‌کنند بایستی به صورت یک واحد نشان داده شوند.
5)اطلاعات پایپینگ مانند سایز ، orifice plates،صافی ها و دسته بندی آنها به خطوط سرد و گرم
6)ابزارآلات دقیقی که به کنترل اتوماتیک مرتبط نیستند .
7)ابزارآلات سیستم Trip (به خاطر اینکه در مرحله تهیه PFD قابل تعیین نمی‌باشند)
8)محرک (گرداننده) ماشینهای دوار بجز در مواردی که برای خط کنترل شرایط فرایند مهم می‌باشند .
9)هرگونه اطلاعات ابعادی روی تجهیزات مانند قطر داخلی،ارتفاع ،طول و حجم.قسمت داخلی تجهیزات بایستی در صورتی نشان داده شود که برای فهم عملکرد تجهیزات مورد نیاز باشد.

باید ها و نبایدهای نقشه های P&ID :

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

در P&ID اطلاعات زیر نشان داده میشود:

  • نمایش کلیه وسایل کنترلی و مشخصات آن
  • تجهیزات مکانیکال به همراه نام و شماره آن
  • شیرها (Valve) و مشخصات آنها
  • کلیه اطلاعات مربوط به پایپینگ شامل شماره خطوط، اندازه، تغییر مشخصه ها، طبقه بندی خطوط و جهت جریان .
  • کلیه بلایندها (Blind) ، فلنج ها، شیرها، تجهیزات ایمنی، دریچه ها (Vent)، شیر تخلیه (Drain)، فیتینگ ها، تبدیل ها
  • خطوط شروع و تخلیه موقتی
  • ورودی ها و خروجی های کنترلی و اینترلاک ها
  • ورودی های سیستم کنترل کامپیوتری
  • کلیه وسایل کنترلی شامل لوپ ها، ارتباطات نرم افزاری و هشدارها و سیستم منطقی

موارد زیر نباید در P&ID نشان داده شوند:

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

  • شیرهای سر ابزارها
  • رله های کنترلی
  • کلیدهای دستی
  • ظرفیت یا نرخ عملکرد تجهیزات
  • لوله گذاری و شیرهای اولیه تجهیزات
  • داده های مربوط به جریان و دمای فشار
  • زانویی ها، سه راهی ها و فیتینگ های استاندارد مشابه
  • داده های متریال پایپینگ
  • یادداشت های تفصیلی

نمودار P&ID پس از تهیه و تایید PFD تهیه می گردد. پس از تهیه و تایید P&ID نیز ، کارشناسان پایپینگ نسبت به تهیه مدارک تفصیلی پایپینگ نظیر نقشه پلن و ایزومتریک و غیره اقدام می کنند.
از سوی دیگر کارشناسان ابزاردقیق نیز با استفاده از این نمودار نسبت به طراحی مدارک تفصیلی ابزاردقیق نظیر منطق کنترلی، صفحات واسط و غیره اقدام می نمایند.

در واقع می توان گفت که P&ID یک مدرک کلیدی در تهیه بسیاری دیگر از مدارک مورد نیاز در طراحی فرآیند می باشد.همچنین پس از تهیه P&ID می توان به خوبی مشخصات و میزان تجهیزات مورد نیاز برای خرید را تخمین زد.

سوالات متداول

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

نقشه P&ID چیست؟

نقشه های P & ID ،طرح ها و نقشه هایی هستند که نشان دهنده یک سیستم فرآیند شامل لوله کشی ،خطوط لوله، تجهیزات ، ابزار دقیق و سیستم های کنترل است. این نقشه، کل سیستم را با مجموعه ای از نمادها ، سمبل و کدها توصیف کلی می کند.

علایم و نمادهای P&ID چیست؟

P&ID چیست و کجا کاربرد دارد؟

علائم P & ID ، مجموعه ای از نمادها هستند که برای نمایش اجزای یک سیستم استفاده می شوند. هر جزء دارای یک نماد منحصر به فرد است که نوع تجهیز و یک کد منحصر بفرد است که شماره سریال تجهیز برای پیگیری در پروژه را نشان می دهد.

معمولاً کوته‌نوشت یا مخفف ابزاردقیق و ابزارهای فرآیندی از دو بخش تشکیل شده است. حرف اول بیانگر فرآیند یا پروسس است. حرف دوم یا دو حرف بعدی عملکرد را نشان می‌دهد. گاهی از حرف سوم برای نشان دادن متغیرهای اندازه‌گیری شده اضافی استفاده می‌شود. این حروف فرآیند ابزار دقیق را مشخص می‌کنند.

Symbols of chemical apparatus and equipment
Pipe.svg
Pipe
Insulated pipe.svg
Thermally insulated pipe
Jacketed pipe.svg
Jacketed pipe
Cooled or heated pipe.svg
Cooled or heated pipe
Flexible pipe.svg
Flexible connection
Symbol Hydro pump.svg
Hydraulic pump
Pump.svg
Pump
Vacuum Pump or Compressor.svg
Vacuum pump or compressor
Fan.svg
Fan
Axial fan.svg
Axial fan
Radial fan.svg
Radial fan
Dryer.svg
Dryer
Autoclave.svg
Jacketed mixing vessel (autoclave)
Half pipe reactor.svg
Half pipe mixing vessel
Pressurized vessel horizontal.svg
Pressurized horizontal vessel
Pressurized vessel vertical.svg
Pressurized vertical vessel
Fluid contacting column.svg
Packed column
Tray column.svg
Plate column
Furnace.svg
Furnace
Cooling tower.svg
Cooling tower
Heat exchanger with cross.svg
Heat exchanger
Heat exchanger no cross.svg
Coil heat exchanger
Cooler-symbol.svg
Cooler
Plate heat exchanger.svg
Plate & frame heat exchanger
Double pipe heat exchanger.svg
Double pipe heat exchanger
Fixed straight tubes heat exchanger.svg
Fixed straight tubes heat exchanger
U shaped tubes heat exchanger.svg
U shaped tubes heat exchanger
Spiral heat exchanger symbol.svg
Spiral heat exchanger
Covered gas vent.svg
Covered gas vent
Curved gas vent.svg
Curved gas vent
Dust trap.svg
Air filter
Funnel.svg
Funnel or tundish
Steam trap.svg
Steam trap
Viewing glass.svg
Viewing glass
Pressure reducing valve.svg
Pressure reducing valve
Valve.svg
Valve
Gate valve.svg
Gate valve
Control valve.svg
Control valve
Manual valve.svg
Manual valve
Back draft damper.svg
Check valve
Needle valve.svg
Needle valve
Butterfly valve.svg
Butterfly valve
Diaphragm valve.svg
Diaphragm valve
Ball valve.svg
Ball valve
Check Valve.svg
Check valve
Back draft damper.svg
Back draft damper
Bag.svg
Bag
Gas bottle.svg
Gas bottle
Globe valve Globe valve Valve3 3-way valve P&ID Piston Compressor Symbol Piston or reciprocating compressor Spring safety valve Relief valve
Rupture disc Turboexpander Centrifugal pump Reciprocating pump

حروف اختصاری این نوع از نقشه‌ها

A

AAH – Analyzer Alarm High
AAL – Analyzer Alarm Low
AC – Analyzer Controller
AE – Analyzer Element
AH – Alarm High
AI – Alarm Indicator
AI – Analyzer Indicator
AIC – Analyzer Indicator Controller
AIT – Analyzer Indicator Transmitter
AL – Alarm Low
AO – Analog Output
AOJ – Auto-Off-Jog Selector Switch
AP – Analyzer Test Point
AR – Analyzer Recorder
ARC – Analyzer Recorder Controller
ART – Analyzer Recorder Transmitter
ASH – Analyzer Switch High
ASHL – Analyzer Switch High Low
ASL – Analyzer Switch Low
AT – Analyzer Transmitter
ATM – Atmosphere
AY – Analyzer Computer
AW – Analyzer Probe
AWT – Automatic Well Test

B – Burner
BC – Burner Controller
BDV – Blow Down Valve
BE – Burner Element
BG – Burner Glass
BI – Burner Indicator
BIC – Burner Indicator Controller
BIT – Burner Indicator Transmitter
BPV – Back Pressure Valve
BR – Burner Recorder
BRC – Burner Recorder Controller
BRT – Burner Recorder Transmitter
BSH – Burner Switch High
BSHL – Burner Switch High Low
BSL – Burner Switch Low
BT – Burner Transmitter
BW – Burner Probe
BY – Burner Computer

C

CAH – Conductivity Alarm High
CAL – Conductivity Alarm Low
CC – Corrosion Coupon
CE – Conductivity Element
CIT – Conductivity Indicating Transmitter
CP – Cut Probe
CS – Car Seal
CSC – Car Seal Closed
CSO – Car Seal Open
CS – Conductivity Switch
CSH – Conductivity Shutdown High
CSL – Conductivity Shutdown Low

D

DE – Density Element
DR – Density Recorder
DT – Density Transmitter
DPSH – Differential Pressure Shutdown High
DPSL – Differential Pressure Shutdown Low
DTT – Differential Temperature Transmitter
DI – Discrete Input (Digital Input)
DO – Discrete Output (Digital Output)

E

ESD – Emergency Shutdown
EY – Voltage Computer
EC – Voltage Controller
EE – Voltage Element
EI – Voltage Indicator
EIC – Voltage Indicator Controller
EIT – Voltage Indicator Transmitter
ER – Voltage Recorder
ERC – Voltage Recorder Controller
ERT – Voltage Recorder Transmitter
ESH – Voltage Switch High
ESHL – Voltage Switch High Low
ESL – Voltage Switch Low
ET – Voltage Transmitter

F

FC – Fail Closed
FO – Fail Open
FP – Fail Position
FA – Fire Alarm
FA – Flame Arrestor
F – Flow
FY – Flow Computer
FCV – Flow Control Valve
FC – Flow Controller
FE – Flow Element
FG – Flow Glass
FI – Flow Indicator
FIC – Flow Indicator Controller
FIT – Flow Indicator Transmitter
FM – Flow Meter
FO – Flow Orifice
FQY – Flow Quantity Computer
FQE – Flow Quantity Element
FQI – Flow Quantity Indicator
FQIC – Flow Quantity Indicator Controller
FQIT – Flow Quantity Indicator Transmitter
FQR – Flow Quantity Recorder
FQRC – Flow Quantity Recorder Controller
FQSH – Flow Quantity Switch High
FQSL – Flow Quantity Switch Low
FQT – Flow Quantity Transmitter
FFC – Flow Ratio Controller
FFI – Flow Ratio Indicator
FFIC – Flow Ratio Indicator Controller
FFR – Flow Ratio Recorder
FFRC – Flow Ratio Recorder Controller
FFSH – Flow Ratio Switch High
FFSL – Flow Ratio Switch Low
FR – Flow Recorder
FRC – Flow Recorder Controller
FRT – Flow Recorder Transmitter
FSV – Flow Safety Valve
FS – Flow Switch
FP – Flow Test Point
FT – Flow Transmitter

G

GDE – Gas Detector Element

H

HC – Hand Controller
HIC – Hand Indicator Controller
HS – Hand Switch
HOA – Hand-Off-Automatic Selector Switch

I

IY – Current Computer
IE – Current Element
II – Current Indicator
IIC – Current Indicator Controller
IIT – Current Indicator Transmitter
IR – Current Recorder
IRC – Current Recorder Controller
IRT – Current Recorder Transmitter
ISH – Current Switch High
ISHL – Current Switch High Low
ISL – Current Switch Low
IT – Current Transmitter
IA – Instrument Air

J

JY – Power Computer
JE – Power Element
JI – Power Indicator
JIC – Power Indicator Controller
JIT – Power Indicator Transmitter
JR – Power Recorder
JRC – Power Recorder Controller
JRT – Power Recorder Transmitter
JSH – Power Switch High
JSHL – Power Switch High Low
JSL – Power Switch Low
JT – Power Transmitter

K

KY – Time Computer
KCV – Time Control Valve
KC – Time Controller
KE – Time Element
KI – Time Indicator
KIC – Time Indicator Controller
KIT – Time Indicator Transmitter
KR – Time Recorder
KRC – Time Recorder Controller
KRT – Time Recorder Transmitter
KSH – Time Switch High
KSHL – Time Switch High Low
KSL – Time Switch Low
KT – Time Transmitter

L

LACT – Lease Automatic Custody Transfer
L – Level
LAD – Level Alarm Device
LAHI – Level Alarm High Interface
LY – Level Computer
LCV – Level Control Valve
LCVI – Level Control Valve Interface
LC – Level Controller
LCI – Level Controller Interface
LD – Level Differential
LE – Level Element
LEI – Level Element Interface
LG – Level Glass
LI – Level Indicator
LIC – Level Indicator Controller
LICI – Level Indicator Controller Interface
LIT – Level Indicator Transmitter
LP – Level Probe
LR – Level Recorder
LRC – Level Recorder Controller
LRT – Level Recorder Transmitter
LSHI – Level Shutdown High Indicator
LSL – Level Shutdown Low
LSLI – Level Shutdown Low Indicator
LS – Level Switch
LSHH – Level Switch High High
LSL – Level Switch Low
LSLL – Level Switch Low Low
LT – Level Transmitter
LTI – Level Transmitter Interface
LL – Liquid Level
LLC – Liquid Level Controller
LLG – Liquid Level Gauge
LC – Lock Closed
LO – Lock Open

N

NOC – Net Oil Computer
NC – Normally Closed
NO – Normally Open

O

OWD – Oil Water Detector
OM – Orifice Meter

P

PAD – Pressure Alarm Device
PY – Pressure Computer
PCV – Pressure Control Valve
PC – Pressure Controller
PDAH – Pressure Differential Alarm High
PDY – Pressure Differential Computer
PDCV – Pressure Differential Control Valve
PDC – Pressure Differential Controller
PDI – Pressure Differential Indicator
PDIC – Pressure Differential Indicator Controller
PDIT – Pressure Differential Indicator Transmitter
PDR – Pressure Differential Recorder
PDRC – Pressure Differential Recorder Controller
PDRT – Pressure Differential Recorder Transmitter
PDS – Pressure Differential Switch
PDSH – Pressure Differential Switch High
PDSL – Pressure Differential Switch Low
PDT – Pressure Differential Transmitter
PE – Pressure Element
PIT – Pressure Indicating Transmitter
PI – Pressure Indicator
PIC – Pressure Indicator Controller
PR – Pressure Recorder
PRC – Pressure Recorder Controller
PRT – Pressure Recorder Transmitter
PSE – Pressure Safety Element
PSV – Pressure Safety Valve
PSH – Pressure Shutdown High
PSL – Pressure Shutdown Low
PS – Pressure Switch
PP – Pressure Test Point
PT – Pressure Transmitter
PV – Pressure Valve
PLC – Programmable Logic Controller

Q

QY – Quantity Computer
QE – Quantity Element
QI – Quantity Indicator
QIC – Quantity Indicator Controller
QIT – Quantity Indicator Transmitter
QR – Quantity Recorder
QRC – Quantity Recorder Controller
QRT – Quantity Recorder Transmitter
QSH – Quantity Switch High
QSHL – Quantity Switch High Low
QSL – Quantity Switch Low
QT – Quantity Transmitter

R

RY – Radiation Computer
RC – Radiation Controller
RE – Radiation Element
RI – Radiation Indicator
RIC – Radiation Indicator Controller
RIT – Radiation Indicator Transmitter
RW – Radiation Probe
RR – Radiation Recorder
RRC – Radiation Recorder Controller
RRT – Radiation Recorder Transmitter
RSH – Radiation Switch High
RSHL – Radiation Switch High Low
RSL – Radiation Switch Low
RT – Radiation Transmitter
R – Recorder
RTD – Resistance Temperature Detector
RO – Restriction Orifice

S

SRV – Safety Relief Valve
SP – Set Point
SD – Shutdown
SDV – Shutdown Valve
SP – Spare
SAH – Speed Alarm High
SY – Speed Computer
SCV – Speed Control Valve
SC – Speed Controller
SE – Speed Frequency Element
SI – Speed Indicator
SIC – Speed Indicator Controller
SIT – Speed Indicator Transmitter
SR – Speed Recorder
SRC – Speed Recorder Controller
SRT – Speed Recorder Transmitter
SSH – Speed Switch High
SSHL – Speed Switch High Low
SSL – Speed Switch Low
ST – Speed Transmitter
SLO – Station Lock Out
SSV – Surface Safety Valve
S – Switch

T

TY – Temperature Computer
TCV – Temperature Control Valve
TC – Temperature Controller
TDI – Temperature Differemtial Indicator
TDR – Temperature Differemtial Recorder
TD – Temperature Differential
TDY – Temperature Differential Computer
TDCV – Temperature Differential Control Valve
TDC – Temperature Differential Controller
TDIC – Temperature Differential Indicator Controller
TDIT – Temperature Differential Indicator Transmitter
TDRC – Temperature Differential Recorder Controller
TDRT – Temperature Differential Recorder Transmitter
TDT – Temperature Differential Transmitter
TE – Temperature Element
TI – Temperature Indicator
TIC – Temperature Indicator Controller
TIS – Temperature Indicator Switch
TISHL – Temperature Indicator Switch High Low
TIT – Temperature Indicator Transmitter
TP – Temperature Probe
TR – Temperature Recorder
TRC – Temperature Recorder Controller
TRS – Temperature Recorder Switch
TRT – Temperature Recorder Transmitter
TSE – Temperature Safety Element
TS – Temperature Switch
TP – Temperature Test Point
TT – Temperature Transmitter
TW – Thermowell
T – Transmitter

U

UY – Multivariable Computer
UI – Multivariable Indicator
UR – Multivariable Recorder
ULO – Unit Lock Out
USD – Unit Shut Down

V

VFD – Variable Frequency Drive
V – Vent
VTA – Vent to Air
VAHH – Vibration Alarm High High
VY – Vibration Computer
VE – Vibration Element
VI – Vibration Indicator
VIT – Vibration Indicator Transmitter
VR – Vibration Recorder
VRT – Vibration Recording Transmitter
VS – Vibration Switch
VT – Vibration Transmitter

W

WY – Weight Computer
WCV – Weight Control Valve
WC – Weight Controller
WDC – Weight Differential Computer
WDCV – Weight Differential Control Valve
WDC – Weight Differential Controller
WDI – Weight Differential Indicator
WDIC – Weight Differential Indicator Controller
WDIT – Weight Differential Indicator Transmitter
WDR – Weight Differential Recorder
WDRC – Weight Differential Recorder Controller
WDRT – Weight Differential Recorder Transmitter
WDSH – Weight Differential Switch High
WDSL – Weight Differential Switch Low
WDT – Weight Differential Transmitter
WE – Weight Element
WI – Weight Indicator
WIC – Weight Indicator Controller
WIT – Weight Indicator Transmitter
WR – Weight Recorder
WEC – Weight Recorder Controller
WRT – Weight Recorder Transmitter
WSH – Weight Switch High
WSHL – Weight Switch High Low
WSl – Weight Switch Low

Y

YY – Event Computer
YC – Event Controller
YE – Event Element
YI – Event Indicator
YIC – Event Indicator Controller
YR – Event Recorder
YSH – Event Switch High
YSL – Event Switch Low
YT – Event Transmitter

Z

ZC – Position Controller
ZCV – Position Control Valve
ZDY – Gauge Deviation Computer
ZDCV – Gauge Deviation Control Valve
ZDC – Gauge Deviation Controller
ZDE – Gauge Deviation Element
ZDI – Gauge Deviation Indicator
ZDIC – Gauge Deviation Indicator Controller
ZDIT – Gauge Deviation Indicator Transmitter
ZDR – Gauge Deviation Recorder
ZDRC – Gauge Deviation Recorder Controller
ZDRT – Gauge Deviation Recorder Transmitter
ZDSH – Gauge Deviation Switch High
ZDSL – Gauge Deviation Switch Low
ZDT – Gauge Deviation Transmitter
ZE – Position Element
ZI – Position Indicator
ZIC – Position Indicator Controller
ZIT – Position Indicator Transmitter
ZR – Position Recorder
ZRC – Position Recorder Controller
ZRT – Position Recorder Transmitter
ZS – Position Switch
ZSC – Position Switch Closed
ZSO – Position Switch Open
ZSHL – Position Switch High Low
ZT – Position Transmitter
ZY – Position Computer

 

منابع: 1 ، 2 ، 3

مقالات مرتبط

پاسخ‌ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.