چگونه میکرومترهای میلیمتری را بخوانیم؟

میکرومتر
آرشیو سایت مطالب آموزشی مکانیک نقشه کشی

چگونه میکرومترهای میلیمتری را بخوانیم؟

ابزارهای اندازه‌گیری مثل میکرومتر یکی از مهمترین بخش‌های رشته ساخت و تولید و طراحی قطعات است. شما برای مهندسی معکوس، کنترل و … به این ابزارها نیاز خواهید داشت. بنابراین باید روش کار با ابزارهای مختلف را یاد بگیرید. اگر بخواهم بهترین کتاب را در این حوزه نام ببرم. کتاب اندازه‌گیری دقیق هنرستان است اما کتب متعدد زیادی در بازار یافت می‌شوند. این روزها دیجیتالی شدن ابزارهای کنترل، کار را راحت‌تر کرده‌اند اما بازهم باید با ابزارهای ورنیه دار و ساده بتوانیم کار کنیم.

میکرومتر (ریز سنج) چیست و چرا ساخته شد؟

ﺿﺮورت تولید ﻗﻄﻌﺎت ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﺎﺧﺖ وﺳﺎﻳﻞ اﻧﺪازه گیری ﺑﺎ دﻗﺘﯽ بیش ﺗﺮ از 0.02 میلیمتر نیاز داﺷﺖ ﮐﻪ در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ژان ﭘﺎﻟﻤﺮ ﻓﺮاﻧﺴﻮی میکرومتر را ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﻤﻮد. در این مقاله با انواع میکرومتر میلیتری، با مثال های کاربردی آشنا خواهید شد.

میکرومتر

ﺿﺮورت تولید ﻗﻄﻌﺎت ﺑﺎ دﻗﺖ ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﻃﺮاﺣﯽ و ﺳﺎﺧﺖ وﺳﺎﻳﻞ اﻧﺪازه گیری ﺑﺎ دﻗﺘﯽ بیش ﺗﺮ از 0.02 میلیمتر نیاز داﺷﺖ ﮐﻪ در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ژان ﭘﺎﻟﻤﺮ ﻓﺮاﻧﺴﻮی آن را ﻃﺮاﺣﯽ ﻧﻤﻮد. مکانیزم ﻋﻤﻞ اﻳﻦ وسیله مکانیکی از ﻧﻮع پیچ و مهره ای اﺳﺖ و دﻗﺖ آن ﺑﻪ ﻣﻘﺪار ﮔﺎم پیچ و مهره میکرومتر ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد.

دﺳﺘﮕﺎه یکاهای اندازه گیری(سیستم های اندازه گیری)
دﺳﺘﮕﺎه یکاهای ﻣﺘﺮﻳﮏ (سیستم ﻣﺘﺮﻳﮏ)

اﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه از ﻣﺘﺪاول ﺗﺮﻳﻦ دﺳﺘﮕﺎه های اﻧﺪازه گیری اﺳﺖ ﮐﻪ اﮐﺜﺮ کشورهای دنیا از آن اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﻣﺸﺨﺼﻪ ﺑﺎرز اﻳﻦ سیستم ده دهی ﺑﻮدن آن اﺳﺖ، ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻌﻨﯽ ﮐﻪ در ﺗﺒﺪﻳﻞ واحدها هیچ ﻣﻘﺪاری از بین ﻧﻤﯽ رود و اﺷﺘﺒﺎهات آن نیز ﮐﻢ ﺗﺮ اﺳﺖ و ﻧﻤﺎﻳﺶ آن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻄﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻧﻪ ﮐﺴﺮی و ﭼﻨﺎن ﭼﻪ ﮐﺴﺮی ﺑﺎﺷﺪ ﻣﺨﺮج آن ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﻀﺮب ﻋﺪد ده ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد. همچنین دﻗﺖ تجهیزات اندازه گیری ﺑﺎ یکاهای ﻣﺘﺮﻳﮏ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻳﮑﺎهای انگلیسی نیز ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل دﻗﺖ کولیس های ورنیه دار اﻳﻨﭽﯽ به 0.001 اینچ می رسد که معادل 0.0254 میلیمتر ﻣﯽ ﺷﻮد، در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ دﻗﺖ کولیس های ورنیه دار میلی متری 0.02 میلیمتر می باشد.

کاربردهای میکرومتر

میکرومتر

از میکرومترها ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮای اندازه گیری های داﺧﻠﯽ، ﺧﺎرﺟﯽ، ارﺗﻔﺎع، ﺿﺨﺎﻣﺖ ورق ها، ﻗﻄﺮ سیم هاو میله ها، شیارها، ﻗﻄﺮ پیچ ها و مهره ها، ﭼﺮخ دنده ها، ﻗﻄﺮ تیغه فرزها، مته ها و … اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد.

اجزای مختلف یک میکرومتر (اجزای ریزسنج)

یکی از بارزترین نکات میکرومتر این است که، ﺑﺮﺧﻼف کولیس های ورنیه دار ﮐﻪ نیروی وارده از ﻃﺮف ﻓﮏ ها ﺑﻪ ﻗﻄﻌﻪ  ﮐﺎر ﺗﺤﺖ ﮐﻨﺘﺮل ﻧﺒﻮد، در میکرومترها نیروی وارد ﺑﺮ ﻓﮏ ها و ﻗﻄﻌﻪ  ﮐﺎر ﺑﺎ سیستم ﺟﻐﺠﻐﻪ، ﺗﺤﺖ ﮐﻨﺘﺮل در آﻣﺪه اﺳﺖ. به این معنی که نیروی وارد بر قطعه کار به حد مشخصی که رسید دسته جغجغه به صورت هرز می چرخد. برای اندازه گیری صحیح با میکر.متر باید پس از تماس فک ها با سطح قطعه کار ﺟﻐﺠﻐﻪ را ﺳﻪ ﺑﺎر ﭼﺮﺧﺎﻧﻴﺪه شود.

قابلیت تفکیک و ﮔﺴﺘﺮه اﻧﺪازه گیری میکرومترهای میلیمتری
قابلیت تفکیک (دقت ریزسنج)

میکرومتر

میکرومترهای میلیمتری ﻣﻌﻤﻮﻻ با قابلیت تفکیک 0.01 میلی متر، 0.005 میلی متر و 0.001 میلی تر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮند. گستره اندازه گیری میکرومترهای میلیمتری معمولا تا 500 mm می باشند و در سری های زیر ساخته می شوند. البته که خارج از این اندازه ها نیز با توجه به نیاز ساخته می شوند.

25-0 ، 50-25 ، …، 500-475 میلیمتر

ﻋﻠﻞ ﺳﺎﺧﺖ میکرومترها (ریز سنج ها) در سری های ﻣﺨﺘﻠﻒ

ﻋﻠﻞ ﺳﺎﺧﺖ میکرومترها (ریز سنج ها) در سری های ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻋﺒﺎرت اﻧﺪ از:

  • ﺳﺮﻋﺖ اﻧﺪازه گیری اﻓﺰاﻳﺶ پیدا ﻣﯽ کند و از اﺗﻼف وﻗﺖ جلوگیری ﻣﯽ ﺷﻮد.
  • دﻗﺖ اﻧﺪازه گیری ﺑﺎﻻ ﻣﯽ رود.
  • ﺑﻪ دلیل ﮐﻮﺗﺎه ﺷﺪن میله پیچ، استهلاک میکرومترها کاهش پیدا می کند.
  • هزینه کمتری جهت خرید توسط خریدار پرداخت خواهد شد.

بیشتر بخوانید: علت گرایش اکثر افراد به مهندسی مکانیک چیست؟

درجه بندی میکرومترها

میکرومترها ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻣﻘﺪار ﮔﺎم پیچ و مهره آن ها درﺟﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﻣﺒﻨﺎی دﻗﺖ آن ها ﻣﻘﺪار ﮔﺎم پیچ و مهره آن ها است. ﻣﻘﺪار ﮔﺎم در میکرومترهای میلیمتری ﻋﻤﻮما 0.5 و 1 میلیمتر می باشد. همچنین در میکرومترهای اینچی 0.025=1/40 اینچ می باشد. با استفاده از این رابطه (r=a/n) می توان قیبلیت تفکیک (دقت) میکرومتر را بدست آورد.

میکرومتر

r  دقت میکرمتر خواهد بود

a   مقدار گام پیچ و مهره میکرومتر بر حسب میلیمتر یا اینچ

n  تعداد فواصل (تقسیمات) روی استوانه محرک میکرومتر می باشد.

انواع درجه بندی میکرومترهای میلیمتری
میکرومتر با دقت 0.01 میلیمتر با گام 0.5 میلیمتر

میکرومتر با دقت 0.01  و گام 0.5 میلیمتر

طبق تعریف می توان گفت اگر ما بخواهیم میکرومتری با دقت 0.01 میلیمتر را با گام 0.5 میلیمتر محاسبه کنیم، اگر 0.5 را به 50 (تعداد تقسیمات روی ورنیه) تقسیم کنیم دقت میکرومتر ما 0.01 میلیمتر خواهد بود. یعنی r=0.5/50=0.01 mm

روش خواندن میکرومتر 0.01 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر
  • ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﯽ موقعیت لبه استوانه یا غلاف متحرک میکرومتر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻄﻮط ﺑﺎﻻی ﺧﻂ ﺻﻔﺮ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ و ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن اندازه های صحیح (ﻣﻀﺮب ﻳﮏ میلیمتر)
  • ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﯽ موقعیت خطی استوانه یا غلاف متحرک میکرومتر ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﻄﻮط پایین ﺧﻂ ﺻﻔﺮ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ و در صورت وجود خواندن اندازه 0.5 میلیمتر
  • شناسایی موقعیت خطی صفر استوانه یا غلاف متحرک میکرومتر که در امتداد خط ﺻﻔﺮ اﺳﺘﻮاﻧﻪ ﺛﺎﺑﺖ قرار گرفته است و ضرب تعداد آن به 0.01 میلیمتر می باشد.

این توضیح یعنی غلاف ثابت، عدد صحیح را نشان می‌دهد، خطوط پایین غلاف ثابت مقدار دهم را نمایش می‌دهند که با مقدار روی غلاف متحرک باید جمع شوند.

مثال 1 میکرومتر 0.01 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

خطوط بالایی بر روی عدد 14 هستند و غلاف متحرک روی صفر

میکرومتر

مثال 2 میکرومتر 0.01 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

غلاف ثابت از عدد 11 رد شده و غلاف متحرک بر روی صفر قرار دارد. بنابراین 11.5 می‌شود

میکرومتر

مثال 3 میکرومتر 0.01 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

دقت کنید، عدد بزرگ از صفر رد شده و به 1 نمی‌رسد، بنابراین مقدار کمتر از 1 میلی‌متر است و از روی غلاف متحرک می‌توان دید که خط شاخص کمتر از 30 است. بنابراین 0.29 صحیح است.

میکرومتر

مثال 4 میکرومتر 0.01 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

میکرومتر

میکرومتر با دقت 0.01 میلیمتر با گام 1 میلیمتر

میکرومتر

میکرومتر با دقت 0.01 و گام 1 میلیمتر

تفاوت این میکرومتر با مورد قبلی در گام و تعداد تقسیمات روی پوسته متحرک می باشد. طبق تعریف می توان گفت اگر ما بخواهیم میکرومتری با دقت 0.01 میلیمتر را با گام 1 میلیمتر محاسبه کنیم، اگر 1 را به 100 (تعداد تقسیمات روی ورنیه) تقسیم کنیم دقت میکرومتر ما 0.01 میلیمتر خواهد بود. یعنی r=1/100=0.01 mm

مثال 1 میکرومتر 0.01 میلیمتر با گام 1 میلیتر

میکرومتر

میکرومتر با دقت 0.005 میلیمتر با گام 0.5 میلیمتر

میکرومتر با دقت 0.005  و گام 0.5 میلیمتر

در این نوع استوانه متحرک 100 قسمتی است که هر قسمت آن 0.005 میلیمتر می باشد و گام آن نیز 0.5 میلیمتر می باشد. طبق تعریف می توان گفت اگر ما بخواهیم میکرومتری با دقت 0.005 میلیمتر را با گام 0.5 میلیمتر محاسبه کنیم، اگر 0.5 را به 100 (تعداد تقسیمات روی ورنیه) تقسیم کنیم دقت میکرومتر ما 0.01 میلیمتر خواهد بود. یعنی r=0.5/100=0.005 mm

مثال 1 میکرومتر  0.005 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

توجه داشته باشید که غلاف ثابت مقدار 11.5 را نشان می‌‌دهد و غلاف متحرک بر بروی 0.455 قرار دارد. بنابراین 11.5 را با 0.455 جمع می‌کنیم و به عدد 11.955 می‌رسیم.

میکرومتر

مثال 2 میکرومتر  0.005 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

در این مثال میکرومتر ما از نوع 0.01 میلیمتر است ولی چون اندازه ای که باید خوانده شود بین خط صفر استونه ثابت است، پس ما می توانیم آنرا با دقت 0.005 میلیمتر بخوانیم.

میکرومتر

میکرومتر با دقت 0.001 میلیمتر با گام 0.5 میلیمتر

در این نوع استوانه متحرک 50  قسمتی است که هر قسمت آن 0.01 میلیمتر می باشد و گام آن نیز 0.5 میلیمتر می باشد. طبق تعریف می توان گفت اگر ما بخواهیم میکرومتری با دقت 0.001 میلیمتر را با گام 0.5 میلیمتر محاسبه کنیم، اگر 0.5 را به 50 (تعداد تقسیمات روی ورنیه) تقسیم کنیم دقت میکرومتر ما 0.01 میلیمتر خواهد بود. یعنی r=0.5/50=0.01 mm

ولی برای خواندن 0.001، ما باید بعد خواندن تا 0.01 میلیمتر مانند روش خواندن 0.01 با گام 0.5 میلیمتر دوباره خطوط بالای خط صفر استوانه ثابت را بخوانیم تا اندازه با دقت 0.001 میلیمتر به دست آید.

مثال میکرومتر  0.001 میلیمتر و گام 0.5 میلیمتر

خواندن این میکرومترها کمی سخت تر است. به توضیحات زیر عکس توجه کنید، کاملا آگاه خواهید شد.

میکرومتر

میکرومتر

شاید تصور کنید که خواندن این وسایل اندازه‌گیری دشوار است. اما این تفکر به دلیل کار نکردن شما با این ابزارهاست. زمانی که بیشتر از همیشه با آنها سر و کار داشته باشید، در چند ثانیه می‌توانید عدد را پیدا کنید. در این مطلب سعی شد اطلاعاتی ارائه بشه که شما کاملا با خواندن کولیس‌ها آشنا شوید و یا مطالب قدیمی در ذهن شما مرور شود.

دیدگاه خود را اینجا قرار دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.