خانکشی چیست و چه کاربردی دارد؟

خانکشی چیست
آرشیو سایت مطالب آموزشی

خانکشی چیست و چه کاربردی دارد؟

خانکشی را می‌توان یکی از عملیات‌های خاص براده‌برداری دانست. از این فرآِند برای ایجاد سطوح تخت، شیارها، هزارخاری، دندانه‌های چرخ‌دنده‌های داخلی و سوراخ با اشکال دایره‌ای، مربعی یا هر شکل نامتعارفی استفاده می‌شود.در این روش براده برداری کمی متفاوت است.

آنچه در این مقاله به اختصار خواهید خواند:

  • ویژگی‌های خان‌کشی
  • انواع خان‌کشی
  • جنس ابزار خان‌کشی
  • دستگاه خان‌کشی

در متداول‌ترین حالت خان‌کشی، از ابزارهایی به نام تیغه‌ها یا سوزن‌های خان‌کشی که دارای دندانه‌های برنده متوالی و با اندازه‌های مختلف است، استفاده می‌شوند. این دندانه‌ها یکی بعد از دیگری، افزایش ابعاد خواهند داشت و ابزار تراش از یک مسیر مستقیم به کمک دستگاه خان کشی برای براده‌برداری استفاده می‌کند. می‌توان نحوه براده‌برداری این دستگاه را تا حدی شبیه به صفحه‌تراش دانست.

این مطلب را بخوانید: یک بار برای همیشه با شیت‌ متال آشنا شوید!

در روش دیگر خان کشی که دورانی است، ابزار خان کشی می‌چرخد و به قطعه کار فشار داده می‌شود و شکل نهایی در یک پاس به وجود می‌آید. در این روش دستگاه فرز یا دستگاه تراش مورد استفاده قرار می‌گیرد و نیازی به دستگاه خان‌کشی نیست. بنابراین از این روش برای کاهش هزینه خرید دستگاه، بیشتر بهره گرفته می‌شود.

ویژگی‌های خان‌کشی

خانکشی چیست

  1. برخی از ابزارها در انتهای خود دارای مرحله صیقل کاری نیز هستند که نیاز به انجام عملیات اضافه را از بین می‌برد.
  2. محدودیت کمی در جنس قطعه برای خان‌کشی وجود دارد. تقریباً اکثر آلیاژهای فلزی و برخی مواد غیر فلزی مانند چوب، کامپوزیت و گرافیت را می‌توان به این روش شکل داد.
  3. با توجه به این که شکل ابزار شکل نهایی قطعه را تعیین می‌کند؛ ابزارهای خان‌کشی عموماً برای ایجاد اشکال استاندارد مانند هزارخاری، جاخار و سوراخ‌های دایره‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرند
  4. استفاده از خان‌کشی بیشتر در تولید انبوه متداول است و با وجود خنک‌کاری و روان‌کاری برای افزایش عمر ابزار، هزینه نگه‌داری بسیار کم بوده در نتیجه، هزینه عملیات به ازا هر قطعه بسیار کم می‌باشد.

هخانکشی چندان بی‌نقص هم نیست. چون کل براده برداری در یک بار حرکت ابزار صورت می‌گیرد، برای تغییر شکل‌های بزرگ این روش چندان مناسب نیست. هر چند برای حجم زیاد براده برداری می‌توان خان‌کشی را در چند مرحله انجام داد. قطعه باید به گونه‌ای باشد که در حین عملیات، مانعی بر سر راه حرکت ابزار وجود نداشته باشد. خان‌کشی قطعاتی که در آن سطح اولیه با جهت حرکت ابزار دارای زاویه باشد، چندان دقیق نمی‌تواند باشد.

انواع خان‌کشی

خانکشی چیست

همانطور که در ابتدای این مطلب گفتیم، خانکشی روش‌های مختلفی دارد. نوع انتخاب این عملیات، بستگی به این دارد که می‌خواهیم با چه دقت، هزینه و شکلی، عملیات را انجام دهیم.

  • فرم ایجاد شده: خان‌کشی سطحی و خان‌کشی داخلی
  • حرکت ابزار: کششی و فشاری یا ثابت
  • ساختار ابزار: یک‌تکه یا چندتکه

در خان‌کشی فشاری، ابزار عموماً کوتاه است (۱۵۰ الی ۳۵۰ میلی‌متر) و در این نوع فرایند، ابزار نسبت به نوع کششی راحت‌تر ممکن است از مسیر منحرف شود. در برخی کاربردها نیز ابزار ثابت بوده و قطعه کار حرکت داده می‌شود.

ابزار می‌تواند به صورت یکپارچه ساخته شده یا به صورت چندتکه (built-up یا modular) باشد که تکه‌ها بر روی یک محور یا میله به دنبال هم تثبیت می‌شوند. ساخت ابزار چندتکه هزینه بیشتری نسبت به ابزار یک‌پارچه دارد ولی در صورت فرسوده شدن قسمتی از آن، می‌توان تنها آن قسمت را تعویض کرد و در نتیجه هزینه نگه‌داری آن کم‌تر می‌شود.

خان‌کشی سطحی

خانکشی چیست

خان‌کشی تخت، ساده‌ترین نوع خان‌کشی سطحی بوده و برای ایجاد صفحات تخت مورد استفاده قرار می‌گیرد و نوعی ابزار عمومی محسوب می‌شود که می‌توان برای قطعات مختلف از آن بهره برد.

ابزار خان‌کشی شیار نیز برای ایجاد جاخارها مورد استفاده قرار گیرد. با طراحی مناسب می‌توان هم‌زمان چند جاخار را ایجاد کرد و نسبت به فرز کاری بسیار سریع‌تر و به‌صرفه‌تر است.

خان‌کشی داخلی

در این روش ابتدا سوراخ قطعه ایجاد می‌شود تا بتوان عملیات خانکشی را انجام داد. اگر که خان‌کشی از نوع کششی باشد، باید سوراخ دارای انتهای باز باشد و اندازه آن به گونه‌ای باشد که ابزارگیر دستگاه بتواند در آن حرکت کند. به‌طور کلی خان‌کشی سوراخ‌های کور با این روش توصیه نمی‌شود.

ساده‌ترین نوع، ابزار خان‌کشی دایره‌ای بوده که برای ایجاد سوارخ دایره‌ای با تلورانس دقیق استفاده می‌شود که سرعت بالاتری نسبت به عملیات جایگزین (برقوکاری) دارد.

جنس ابزار خان‌کشی

خانکشی چیست

ابزارهای خان‌کشی بسیار متنوع هستند. این ابزارها معمولا از جنس فولاد تند کار با روکش تیتانیوم نیترید یا تیتانیوم کاربید (برای خان‌کشی چدن) است که این روکش به افزایش عمر ابزار کمک می‌کنند. بدنه ابزار را می‌توان به روش متالورژی پودر به دلیل دقت ابعادی بالا ساخت.

ابزارهای یکپارچه بعد از کند شدن باید سنگ زده شوند که این کار موجب کوتاه شدن دنده‌ها می‌شوند که می‌تواند در دقت ابعادی قطعات تأثیر بگذارد. البته با نصب‌ ابزار سنگ بر روی ماشین‌های اتومات می‌توان کیفیت بهتری را دریافت کرد. همچنین باید سنگ زنی برای همه دندانه‌ها به گونه‌ای انجام شود که نسبت ارتفاع آن‌ها ثابت باشد.

دستگاه خانکشی

برای خانکشی، همانند صفحه‌تراش نیازمند حرکت خطی هستیم بنابراین ساختار دستگاه آن نسبتاً ساده است. مکانیزم آن‌ها عموماً هیدرولیکی است. هرچند مکانیزم‌های مکانیکی مانند لنگ و لغزنده یا استفاده از پیچ ممکن است مورد استفاده قرار گیرند. دستگاه‌های خان‌کشی به صورت عمودی یا افقی هستند. مزیت دستگاه‌های عمودی اشغال فضای کمتر از محیط است و محدودیت آن، ارتفاع سقف محیط و همچنین محدودیت طول ابزار و قطعه است.

دیدگاه خود را اینجا قرار دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *